یک موضوع مهم در دنیای علم، دسترسی به منابع علمی معتبر می باشد. پژوهشگران برای اطلاع از نتایج پژوهش های پیشین یا جدید در زمینه های علمی مورد نظرشان به پایگاه های پژوهشی معتبر مراجعه کرده و مقالات علمی را که در ژورنال های معتبر چاپ شده اند مورد بررسی قرار می دهند. و از دیگر سو نتایج تحقیقات علمی به صورت مقاله یا کتاب انجام می شود. بنابراین چاپ در ژورنال ها و مجلات علمی از روش های ارایه دستاوردهای علمی محققان است. با توجه به موارد گفته شده شناختن مقالات و ژورنال های علمی معتبر جهت استناد علمی بسیار مهم است. در ادامه به مجلات دارای اعتبار علمی و قابل استناد پرداخته می شود.

 

مقالات ISI 

این موسسه در حال حاضر با نام  Thomson Scientific شناخته می شود. و با استفاده از اساتید مجرب علمی امتیاز علم مقالات در مجلات مختلف را مشخص نموده تا پژوهشگران بتوانند از نتایج دیگر محققین استفاده کرده و به نتایج مورد نظر خود برسند. بنابراین پژوهشگران با هدف اعتبار بخشیدن به دستاوردهای علمی خود، سعی می کنند آن ها را در مجلات دارای رتبه برتر ISI چاپ کنند.

ISI یک منبع علمی جامع از معتبرترین مقالات علمی در دنیا است که شامل تمامی اطلاعات و محتوای مربوط به آنها است. این محتوا شامل داده‌های گسترده ای از شاخه های مختلف علوم در مقالات چاپ شده دانشگاه های دارای اعتبار جهان است. با دسترسی به این پایگاه داده از طریق سرویس ISIs Web of Science ، محققان می توانند از اعتبار مقالات و تعداد ارجاعات به آنها کسب اطلاع کنند. طبق به روزرسانی سالانه  ISI ، کلیه منابع مورد تایید خود را مورد بازبینی قرار می دهد و مجلاتی که از استانداردهای موسسه عدول کرده اند را از پایگاه داده خود خارج می کند.

سالانه نزدیک به 2000 ژورنال جدید بر اساس استانداردهای ISI مورد بررسی قرار می گیرد و فقط 10 درصد آن به این پایگاه داده افزوده می شود. هر مجله در چند مرحله ارزیابی می شود. یکی از این موارد این است که باید عنوان مقاله، چکیده و واژگان کلیدی به زبان انگلیسی باشد.

رتبه بندی مجلات در این پایگاه داده با ضریب تاثیرگذاری انجام می شود که طی گزارش سالیانه موسسه با عنوان گزارش استنادی مجلات صورت می پذیرد. بنابراین مجله ای که یک سال برای ISI قابل قبول است ممکن است در سال دیگری به دلیل عدم رعایت استاندارد بی اعتبار و حذف شود.

 

مقالات ISC 

با توجه به اهمیت ارتقای سطح علمی در یک جامعه اسلامی، کشور ایران به عنوان قطب علمی کشورهای مسلمان، موسسه ای تحت عنوان ISC تاسیس کرده است تا به این وسیله در پیشرفت اهداف علمی جهان ایفای نقش کند. همچنین از دیگر هدف های اساسی ISC‌ توسعه همکاری بین پژوهشگران اسلام و موسسات علمی است.

این منبع علمی توسط مرکز اطلاع رسانی علوم و فناوری شیراز تهیه شده است و ژورنال های علمی کشورهای اسلامی را طبق استانداردهای علمی تحلیل می کند و از بین 57 کشور عضو این گروه، مقام سوم عملکرد پژوهشی را دارا می باشد. مقام اول را ISI و مقام دوم را اسکوپوس هلند دارا می باشند.

چاپ مقاله در مجلات داخلی مانند نشریات علمی-پژوهشی و علمی-ترویجی پروسه طولانی تری را نسبت به ISC ‌طی می کنند که این روند حتی یک سال هم ممکن است که طول بکشد که سبب ایجاد مشکل برای افراد می شود. در صورتیکه ISC با معرفی بیش از هشتصد مجله در داخل و خارج از کشور به پژوهشگران فرصت استفاده از این امکانات را می دهد و مقالات خود را در مجله ISC‌ به عرصه چاپ برسانند.

هزینه چاپ مقاله های ISC کمتر از مجلات ISI است و همچنین احتمال چاپ و پذیرش آنها در مقطع دکتری بیشتر است. چاپ چنین مقالاتی می تواند در کسب مزیت شغلی کمک کننده باشد.

 

مقالات علمی پژوهشی وزارت علوم

در این مقالات هدف اصلی کشف حقایق و انتشار آن ها در بین افراد جهت گسترش دانش و فناوری می باشد. در برخی موارد ممکن است موضوع مورد بررسی جدید نباشد اما با دیدگاه و استدلالی نو، بتواند طرحی جدید در اندازد.

از بخش های اصلی چنین مقاله ای ادبیات پژوهش است و به عنوان اساس کار، بینشی را پژوهشگر به دنبال خلق آن است، حمایت می کند. جامعه هدف مقالات علمی – پژوهشی، اساتید دانشگاه ها، اعضای هیات علمی دانشجویان تحصیلات تکمیلی و محققان مراکز علمی – تحقیقاتی هستند.

 

مقالات علمی ترویجی 

این نوع مقالات به ترویج یکی از شاخه های علوم پرداخته و هدف اساسی آن افزایش سطح دانش مخاطبین است و سعی در معرفی موضوعات جدید دارد. از جمله این مقالات می توان به یک تالیف یا ترجمه اشاره کرد که هدف اصلی آنها آشناسازی است و دستاوردهای علمی، پژوهشی و عملیاتی را به صورت ساده و روان برای دانش آموزان، دانشجویان، صنعتگران و افرادی که تحصیلات غیر آکادمیک دارند، ارائه می دهند.

مقاله علمی ترویجی، مطالب منتشر شده در یک حوزه خاص را در یک برهه زمانی خاص مورد بررسی قرار می دهد. این نوع مقاله ممکن است خلاصه ای از مقالات و منابع علمی موجود باشد اما در استاندارد خاصی باید قرار بگیرد ؛ خلاصه و نتایج را ترکیب کرده و مطالب را در طرحی نوین ارایه دهد. این نوع مقاله می تواند تنها تفسیری از کارهای قبلی باشد یا مطالب و اطلاعات جدیدی را با این تفاسیر درآمیزد، یا روند پیشرفت فکری مباحثات را بیان کند. مقالات علمی ترویجی بر اساس موقعیت، منابع را ارزیابی می کند و مناسب‌ترین منابع را بر پایه تلفیق و ترکیب دانش حاضر، به خوانندگان پیشنهاد می کند که می تواند به روشن شدن یک مسئله‌ کمک کند. انواع این مقالات شامل مقاله مروری، ترجمه ای، تحلیلی و تدوینی می باشد. در بین این مقالات، مقاله تحلیلی دارای اعتبار و ارزش بیشتری است.

 

مقالات کنفرانسی

این نوع مقالات شامل مقاله‌هایی است که در کنفرانس‌ها ارائه می‌شوند و نام دیگر این مقالات Proceeding می‌باشد. مقالاتی از این دست یک مقاله تحقیقی پژوهشی است که معمولا توسط یک یا چند نفر جمع آوری شده، همه مقالات تا حد امکان در کنفرانس ها پذیرفته می شود. برای ارسال مقاله به یک کنفرانس Dead Line مشخص می‌شود و مقالات ارسال شده پس از این تاریخ رد شده و داوری نمی شود. مقالات به موقع ارسال شده توسط گروه داوران و معمولا طی ۲ ماه مورد بررسی و ارزیابی قرار می‌گیرد. جهت ارسال مقاله مبلغی تحت عنوان Registration یا هزینه ثبت نام از افراد دریافت می شود. افرادی که بدون مقاله قصد شرکت در کنفرانس را داشته باشند نیز می توانند با پرداخت مبلغی در کنفرانس حضور یابند و در صورت ثبت نام به موقع شرکت کنندگان برای آنها تخفیف در نظر گرفته می شود. مقالات کنفرانسی در صورت داشتن بار علمی مناسب در ژورنال‌ها نیز چاپ می شوند.

تفاوت اصلی مقالات کنفرانسی با مقالات ژورنالی این است که اکثر مقالات ژورنالی رد می شوند مگر اینکه دارای برتری و بار علمی مناسب باشند. بنابراین علی‌رغم توجه خاص به مقالات ژورنالی در کشور ما، کنفرانس‎ها شروع مناسبی برای چاپ مقالات افراد می‎باشند.